ΥΠΟΜΝΗΜΑ
για την ανάγκη άμεσης νομοθετικής παρέμβασης για την κατάργηση του άρθρου 28 του Ν. 5104/2024, λόγω πρόκλησης εκτεταμένης απώλειας δημοσίων εσόδων
Προς: Τον Υπουργό Οικονομικών,Τα κοινοβουλευτικά κόμματα,Τον Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε
1. Σκοπός του Υπομνήματος
Με το παρόν υπόμνημα επισημαίνεται η άμεση και επιτακτική ανάγκη νομοθετικής ρύθμισης για την κατάργηση του άρθρου 28 του Ν. 5104/2024, το οποίο ήδη οδηγεί σε πρόωρη παραγραφή χιλιάδων φορολογικών υποθέσεων, προκαλώντας απώλεια εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ ετησίως από μη βεβαιωθέντες φόρους και πρόστιμα
2. Ιστορικό και Νομοθετικό Πλαίσιο
Ο Ν. 5104/2024 αποτελεί τον τρίτο κατά σειρά Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, αντικαθιστώντας τον Ν. 4987/2022 και, προγενέστερα, τον Ν. 4174/2013
Με τον νέο Κώδικα εισήχθη για πρώτη φορά στη σύγχρονη ελληνική φορολογική νομοθεσία διάταξη που καταργεί τις πάγιες μεταπολεμικές ρυθμίσεις περί παραγραφής, οι οποίες ίσχυαν επί περίπου ογδόντα έτη. Οι προηγούμενες ρυθμίσεις προέβλεπαν πενταετή παραγραφή, με δυνατότητα παράτασης έως τα δεκαπέντε ή και τα είκοσι έτη σε περιπτώσεις μεγάλης φοροδιαφυγής
Αντιθέτως, το άρθρο 28 του Ν. 5104/2024 περιορίζει τη διάρκεια του φορολογικού ελέγχου σε ένα έτος, με δυνατότητα παράτασης έξι μηνών άπαξ και επιπλέον έξι μηνών μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις
3. Επιπτώσεις της Ρύθμισης
Η εφαρμογή του άρθρου 28 οδηγεί σε έμμεση καταστρατήγηση της πενταετούς προθεσμίας ολοκλήρωσης και κοινοποίησης των αποτελεσμάτων ελέγχου, όπως προβλέπεται στο άρθρο 37 του ίδιου νόμου
Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 28: «Αν δεν ολοκληρωθεί ο φορολογικός έλεγχος εντός των προθεσμιών των παρ. 1 και 2, δεν επιτρέπεται νέος έλεγχος που να καλύπτει το αντικείμενο της αρχικής εντολής, εκτός αν προκύψουν νέα στοιχεία των παρ. 4 και 5 του άρθρου 27»
Η διάταξη αυτή στερεί από το Δημόσιο τη δυνατότητα επανελέγχου για την ίδια φορολογία και το ίδιο έτος, ακόμη και όταν υπάρχουν σημαντικά ποσά προς βεβαίωση
Ως αποτέλεσμα, ήδη παραγράφονται υποθέσεις με υψηλό δημοσιονομικό ενδιαφέρον, οδηγώντας σε απώλεια τεράστιων ποσών που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον κρατικό προϋπολογισμό και να διατεθούν για κοινωνικές ανάγκες
Η συγκεκριμένη ρύθμιση λειτουργεί αποδεδειγμένα υπέρ της μεγάλης φοροδιαφυγής, καθώς οι σοβαρές υποθέσεις απαιτούν ανάλογα μεγάλο χρόνο ελέγχου, τεκμηρίωσης και επεξεργασίας. Ως αποτέλεσμα αυτών είναι να ωθούνται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί να ασχολούνται με χαμηλής αξίας υποθέσεις ενώ οι κρίσιμες υποθέσεις υψηλής φοροδιαφυγής παραμένουν ανέλεγκτες, καθυστερημένες ή ουσιαστικά ανεπεξέργαστες. Έτσι, η ρύθμιση όχι μόνο δεν ενισχύει τη συμμόρφωση αλλά αποδυναμώνει τον πυρήνα της φορολογικής δικαιοσύνης
4. Επιφυλάξεις και Αντιδράσεις που έχουν διατυπωθεί
Μετά την ψήφιση του νόμου, οι αρμόδιοι εφοριακοί ελεγκτές εκφράσαμε έντονες αντιρρήσεις, επισημαίνοντας ότι η διάταξη:
καταστρατηγεί και παρακάμπτει τον βασικό κανόνα της πενταετούς παραγραφής,
δεν λαμβάνει υπόψη την υποστελέχωση των ελεγκτικών υπηρεσιών, επιβαρύνει υπέρμετρα τις διαδικασίες ελέγχου,
απαιτεί πλήρεις και χρονοβόρες επαληθεύσεις ακόμη και για υποθέσεις μικρής σημασίας,
δεν συνοδεύεται από επαρκείς οδηγίες και συντονισμό από τη Διοίκηση της Α.Α.Δ.Ε
Οι παράγοντες αυτοί καθιστούν πρακτικά αδύνατη την ολοκλήρωση των ελέγχων εντός των ασφυκτικών προθεσμιών που θέτει το άρθρο 28
Οι αντιδράσεις αυτές διατυπώθηκαν τόσο σε απόφαση του 29 ου Συνεδρίου της Π.Ο.Ε. Δ.Ο.Υ
τον Δεκέμβριο του 2024 όσο και σε απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της 08/07/2025
5. Υφιστάμενη Κατάσταση Δεδομένου ότι ο νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 19/04/2024 και έχει ήδη παρέλθει διάστημα άνω των δύο ετών, η παραγραφή υποθέσεων έχει ήδη ξεκινήσει. Η συνέχιση της εφαρμογής του άρθρου 28 αναμένεται να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη απώλεια δημοσίων εσόδων, με σοβαρές επιπτώσεις στη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας
6. Πρόταση Νομοθετικής Παρέμβασης Για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος, προτείνεται:
1. Άμεση κατάργηση του άρθρου 28 του Ν. 5104/2024
2. Θέσπιση αναδρομικής ισχύος, ώστε να αποτραπεί η παραγραφή υποθέσεων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη
3. Επαναφορά ρυθμίσεων αντίστοιχων του Ν. 4174/2013, με επιμήκυνση του χρόνου παραγραφής για αδικήματα μεγάλης φοροδιαφυγής, ιδίως όταν αφορούν πολύ υψηλά ποσά
4. Ενίσχυση των ελεγκτικών υπηρεσιών με προσωπικό και σαφείς οδηγίες, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας
7. Συμπέρασμα Η διατήρηση του άρθρου 28 του Ν. 5104/2024 δημιουργεί σοβαρό θεσμικό και δημοσιονομικό κίνδυνο. Η άμεση νομοθετική παρέμβαση αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την προστασία των δημοσίων εσόδων και την εύρυθμη λειτουργία των φορολογικών υπηρεσιών ελέγχων