Ανακοίνωση – Οδηγός για την «προαιρετική» Υπεύθυνη Δήλωση (Υ.Δ.) για την κατ’ εξαίρεση οδήγηση υπηρεσιακών οχημάτων
Το καθεστώς της «προαιρετικής» Υπεύθυνης Δήλωσης για την κατ’ εξαίρεση οδήγηση υπηρεσιακών οχημάτων δεν είναι μια απλή τυπική διαδικασία.
Με την υπογραφή της, ο υπάλληλος αναλαμβάνει ουσιαστικές ευθύνες και σοβαρούς κινδύνους, χωρίς αντίστοιχη θεσμική κάλυψη.
Στον παρόντα οδηγό, θεωρούμε πως ως εκλεγμένοι εκπρόσωποι συναδέλφων, αποτελεί υποχρέωσή μας να αναφέρουμε το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει για την οδήγηση και χρήση υπηρεσιακών οχημάτων, ώστε να λάβετε γνώση για ζητήματα που πιθανώς αγνοείτε, καθώς και τους σοβαρούς νομικούς, ασφαλιστικούς και εργασιακούς κινδύνους που απορρέουν από την εν λόγω δραστηριότητα.
Οι υπάλληλοι υποχρεούμαστε να εκτελούμε τα καθήκοντά μας με ευσυνειδησία και αμεροληψία, χωρίς ωστόσο να προβλέπεται υποχρέωση ανάληψης καθηκόντων που υπερβαίνουν το αντικείμενο της θέσης μας, χωρίς ανάλογη αποζημίωση ή αναγνώριση. Η οδήγηση υπηρεσιακών οχημάτων δεν αποτελεί μέρος των τυπικών καθηκόντων μας και εκθέτει τον οδηγό και τους συνεπιβάτες σε κινδύνους όπως τροχαία ατυχήματα, σωματικές βλάβες ή υλικές ζημιές, χωρίς καμία πρόβλεψη για πρόσθετη αμοιβή ή αποζημίωση για την ανάληψη αυτών των κινδύνων.
Η κατοχή άδειας οδήγησης δεν αποτελούσε απαραίτητο τυπικό προσόν, ούτε μοριοδοτούνταν σαν πρόσθετο στην προκήρυξη για την κάλυψη της θέσης που κατέχουμε.
Τι σημαίνει στην πράξη η υπογραφή της Υ.Δ.;
- Αποδέχεσαι την οδήγηση, παρότι δεν προβλέπεται ως καθήκον σε κανένα Περίγραμμα Θέσης Εργασίας (ΠΘΕ).
- Αναλαμβάνεις προσωπική ευθύνη για ό,τι συμβεί κατά τη χρήση του οχήματος, στους συνεπιβάτες, σε τρίτους και στο όχημα.
- Δημιουργείται ένα πλαίσιο όπου η Διοίκηση αποποιείται των ευθυνών της, μετακιλύοντας αυτές στον υπάλληλο.·
1. Νομικοί κίνδυνοι και προσωπική ευθύνη του οδηγού
Σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Ν. 2696/1999), ο οδηγός φέρει προσωπική ευθύνη για τυχόν ατυχήματα, παραβάσεις και ζημίες που προκληθούν κατά τη χρήση του οχήματος.
Επιπλέον:
- Ο οδηγός καθίσταται υπεύθυνος για την ασφαλή μεταφορά των συνεπιβατών του και φέρει ευθύνη για τη ζωή και τη σωματική ακεραιότητα των συναδέλφων του.
- Σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος με σωματικές βλάβες ή θάνατο συνεπιβάτη, ενδέχεται να προκύψουν ποινικές ευθύνες (Ποινικός Κώδικας, άρθρα 302 – Ανθρωποκτονία από αμέλεια, 314 – Σωματική βλάβη από αμέλεια).
- Το άρθρο 922 του Αστικού Κώδικα καθορίζει την αστική ευθύνη του οδηγού για αποζημίωση τρίτων σε περίπτωση πρόκλησης ζημιάς ή τραυματισμού.
2. Ασφαλιστική κάλυψη κρατικών οχημάτων και οικονομική ευθύνη οδηγού
Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο (Π.Δ. 237/1986 - Κώδικας Υποχρεωτικής Ασφάλισης Οχημάτων), τα κρατικά οχήματα εξαιρούνται από την υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης. Αυτό συνεπάγεται ότι:
- Σε περίπτωση ατυχήματος, δεν υπάρχει ιδιωτική ασφαλιστική κάλυψη για υλικές ζημιές ή τραυματισμούς τρίτων. Οι απαιτήσεις αποζημίωσης κατά του Δημοσίου ικανοποιούνται από το Δημόσιο, συχνά μετά από χρονοβόρες διαδικασίες.
- Το Δημόσιο μπορεί να αξιώσει αποζημίωση από τον οδηγό, εφόσον κριθεί ότι το ατύχημα οφείλεται σε βαριά αμέλεια ή δόλο, βάσει του άρθρου 38 του Ν. 3528/2007 (Δημοσιοϋπαλληλικός Κώδικας), που προβλέπει την υποχρέωση αποκατάστασης ζημίας εις βάρος του Δημοσίου.
- Οδηγός που κριθεί υπαίτιος τροχαίου ατυχήματος ενδέχεται να διωχθεί ατομικά και να βρεθεί αντιμέτωπος με προσωπικές αγωγές τρίτων, με οικονομικές και νομικές επιπτώσεις.
- Δεν καλύπτεται η νομική προστασία του οδηγού για έξοδα υπεράσπισης σε δικαστικές διαδικασίες, εφόσον δεν υπάρχει σχετική πρόβλεψη από την Υπηρεσία.
- Το ατύχημα μπορεί να οδηγήσει σε Ένορκη Διοικητική Εξέταση ή και πειθαρχικές κυρώσεις κατά του οδηγού, αν κριθεί ότι υπήρξε αμέλεια ή πλημμελής εκτέλεση καθηκόντων.
- Δεν παρέχεται κάλυψη για προσωπική αποζημίωση του οδηγού σε περίπτωση τραυματισμού του ιδίου.
3. Παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης και δίκαιης αμοιβής
Η ανάθεση καθήκοντος οδήγησης υπηρεσιακού οχήματος χωρίς αντίστοιχη αποζημίωση, συνιστά καταστρατήγηση της αρχής της αναλογικής ανταμοιβής και της χρηστής διοίκησης.
4. Παλαιότητα υπηρεσιακών οχημάτων
Ο στόλος των υπηρεσιακών οχημάτων είναι απαρχαιωμένος, καθώς πολλές φορές πρόκειται για οχήματα ηλικίας πλέον των είκοσι ετών, που έχουν διανύσει εκατοντάδες χιλιάδες χιλιόμετρα.
5. Επιτροπές για την ευθύνη καταλληλόλητας & συντήρησης των οχημάτων
Ακόμη και η ευθύνη για την καταλληλότητα και τη συντήρηση των οχημάτων επιρρίπτεται σε συναδέλφους οι οποίοι ούτε τις απαραίτητες γνώσεις διαθέτουν, ούτε κάποια σχετική πιστοποίηση για να εγγυηθούν την ασφαλή κυκλοφορία των υπηρεσιακών οχημάτων.
6. Παραβίαση των όρων εργασίας και υπερωριακής απασχόλησης
Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για αποζημίωση της αυξημένης ευθύνης για τη μεταφορά συναδέλφων ή μετακινήσεων εκτός έδρας.
Η νέα νομοθεσία Περί Ελέγχου των Ωρών Οδήγησης και Ανάπαυσης των Οδηγών Ορισμένων Οχημάτων και η νομοθεσία Περί της Οργάνωσης του Χρόνου Εργασίας των Εκτελούντων Κινητές Δραστηριότητες Οδικών Μεταφορών, καθορίζουν με σαφήνεια τα διαλείμματα, τον χρόνο εργασίας, την νυκτερινή εργασία και την περίοδο οδήγησης των οδηγών λεωφορείων, με στόχο την ασφαλή μεταφορά επιβατών. Με βάση τις νομοθεσίες αυτές, οι οδηγοί πρέπει να ξεκουράζονται για 45 λεπτά μετά από 4,5 ώρες οδήγησης ή να έχουν τουλάχιστον 2 διαλείμματα, με το πρώτο από αυτά για διάρκεια 15 λεπτών και το δεύτερο για 30 λεπτά. Όσον αφορά δε τη διάρκεια της ανάπαυσης, θα πρέπει εντός 24 ωρών να τηρούνται 11 ώρες ανάπαυσης, οι οποίες επ’ ουδενί δεν τηρούνται κατά τα υπηρεσιακά τριήμερα και τετραήμερα εκτός έδρας.
7. Καταστρατήγηση του χαρακτήρα της κατ’ εξαίρεσης
Με τη διαρκή ανανέωση της κατ’ εξαίρεσης άδειας, καταστρατηγείται ο χαρακτήρας της κατ’ εξαίρεσης , αφού στην ουσία πρόκειται για διαρκή ανάγκη.
Οι βασικοί κίνδυνοι που αναλαμβάνεις
🔴 Ασφαλιστικό κενό
Τα κρατικά οχήματα δεν λειτουργούν με την κλασική ιδιωτική ασφάλιση. Σε περίπτωση ατυχήματος, ο υπάλληλος μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένος σε απαιτήσεις χωρίς άμεση κάλυψη.
🔴 Αστικές και οικονομικές συνέπειες
Μπορεί να κληθείς να αντιμετωπίσεις αγωγές ή ακόμη και να αξιωθεί αποζημίωση από το ίδιο το Δημόσιο σε περίπτωση υπαιτιότητας.
🔴 Ποινικές ευθύνες
Ένα τροχαίο με τραυματισμό ή χειρότερα, μπορεί να οδηγήσει σε ποινική δίωξη, με προσωπικές συνέπειες.
🔴 Πειθαρχικός έλεγχος – ΕΔΕ
Κάθε συμβάν μπορεί να οδηγήσει σε Ένορκη Διοικητική Εξέταση και πειθαρχικές κυρώσεις.
🔴 Ευθύνη για συναδέλφους
Ως οδηγός έχεις ευθύνη για τη μεταφορά συναδέλφων και τη σωματική τους ακεραιότητα.
🔴 Παλαιότητα και κατάσταση οχημάτων
Συχνά πρόκειται για οχήματα με αυξημένο ρίσκο λόγω φθοράς ή ελλιπούς συντήρησης.
🔴 Κόπωση – στρες – πίεση
Συνδυάζεις ρόλο οδηγού και ελεγκτή, με μετακινήσεις, ελέγχους, υπέρβαση ωραρίου και αυξημένη ψυχολογική φόρτιση.
Η (υπερ)οπτική της Διοίκησης
Με την προκήρυξη της περσινής αποχής από τον προληπτικό έλεγχο εκτός ωραρίου και από τη χρήση υπηρεσιακών οχημάτων, ο ίδιος ο Διοικητής της Α.Α.Δ.Ε. σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφων δήλωσε: «..είναι ανάξια λόγου..», και συνέχισε λέγοντας πως: «..η φοροδιαφυγή δεν έχει ωράριο..ούτε με τα πόδια πάει..» για να καταλήξει: «..δυστυχώς δεν έχουμε σοφέρ για τους..».
Η Υ.Δ. σημαίνει ανάληψη ευθυνών που δεν σου αναλογούν και σίγουρα δεν σου αναγνωρίζονται.
Η στάση απέναντι στις Υ.Δ. δεν είναι ατομική επιλογή.
Είναι ζήτημα προστασίας, αξιοπρέπειας και συλλογικής στάσης.
Ενημερωνόμαστε – προστατευόμαστε – στεκόμαστε ΟΛΟΙ μαζί.